داربست چیست و چه نوع داربستهایی داریم؟
حتماً شما هم در کوچه و خیابانها و معابر، شاهد ساخت و ساز ساختمان بودهاید. در مراحل اولیه ساخت یک بنا یا ساختمان، از سازهای به نام داربست استفاده میشود. اما این داربست چیست و به چه کاری میآید؟ انواع مختلف داربست شامل چه چیزهایی است؟ نکات ایمنی در مورد داربست چیست؟ در این مقاله قصد داریم به این سوالات پاسخ دهیم. با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
داربست چیست؟
داربست یا اسکفولد به سازههای موقتی گفته میشود که برای حمایت از ساختار اصلی ایجاد میشوند. در علوم مختلف از این سازههای موقت استفاده میکنند. ولی در این مقاله منظور ما، دار بستهای ساختمانی است. در ساختمانسازی، این داربستها کاربرد فراوانی دارند. مهمترین نقش دار بستها در ساختمانسازی شامل موارد زیر است:
- حمایت از ساختار اصلی ساختمان در هنگام ساخت
- دسترسی راحتتر به مکانهای سخت و دشوار در هنگام ساخت یا تعمیر ساختمان
به طور کلی، علاوه بر حمایت از سازه اصلی در ساختمانسازی، برای کار در جایی که در ارتفاع بیش از دو متر قرار دارد، به دار بست نیاز است. این کار ممکن است نماکاری ساختمان، نورپردازی نما، نصب بیلبورد و …. باشد.
داربستسازی مهارت ویژهای میخواهد و بسیار مهم است چون اگر بر اثر اشتباه فرو بریزد خطرات جانی بسیاری در پی خواهد داشت.
انواع مختلف داربستهای ساختمانی
دار بستها ممکن است از جنس چوب و یا فولاد باشند و انواع مختلفی دارند که در ادامه به شرح هر یک میپردازیم.
داربستهای چوبی
این نوع داربستها از خرک، تخته و پل موقت ساختهمیشوند. دار بستهای چوبی میتوانند به صورت تختهای و با ارتفاع کم و یا نردبانی و با ارتفاع زیاد باشند. از داربستهای چوبی میتوان برای رنگ کردن خانه و یا تسهیل رفت و آمد کارگران روی ساختمان در حال ساخت استفاده کرد.
داربستهای فلزی
این نوع داربستها را در موقع ساخت ساختمان به وفور دیدهایم. این دار بستها را اطراف بخشهایی مانند دیوارها نصب میکنند تا از ریختن آنها جلوگیری کنند. علاوه بر این، کارگران هم میتوانند برای دسترسی به ارتفاع خاصی، از این دار بستها استفاده کنند. داربستهای فلزی از میلههای فولادی به قطر ۴.۸ میلمتر تشکیل شدهاند. اصطلاحاً به آنها لولههای ۵ میلیمتری گفته میشود. لولههای ۶ متری یا ۳ متری، قالب و بست اجزای تشکیلدهنده دار بست فلزی هستند.
داربست معلق
از این دار بست، برای جاهایی که نمیخواهیم دار بست را از زمین بنا کنیم و فقط در یک ارتفاع و مکان خاصی به آن نیاز داریم استفاده میکنیم. این دار بستها را به شکل یک سکو که از دیواره ساختمان بیرون زده مشاهده کردهاید. نام دیگر داربست معلق، دار بست پیشآمده است. دار بست معلق، قابل تنظیم است و میتوان با طناب یا زنجیر، سکو را از پشتبام آویزان کرد و در ارتفاع دلخواه آن را تنظیم نمود.
داربست خرپا
این نوع داربست به این صورت است که یک صفحه مسطح بر روی پایههای مثلثی شکل قرار میگیرد. فرد میتواند، برای رنگ کردن دیوار یا سقف خانه، روی این دار بست بایستد.
داربست پایهدار
از داربستهای پایهدار، برای جاهایی که نیاز به دار بستسازی سریع است، استفاده میشود. بهتر است این نوع دار بست بیشتر از سه ردیف نداشته باشد و ارتفاع سکوی کار که در بالای سطح زمین قرار میگیرد، بیشتر از ۴.۵ متر نباشد. برای بالا و پایین رفتن از این دار بستها معمولاً از نردبان استفاده میشود.
داربست یک طرفه یا واحد
از این داربست معولاً برای بنایی استفاده میشود و دار بست لایه آجر نیز به آن میگویند. این دار بست در فاصلهای حدود ۱.۲ از دیوار متصل میشود. فاصله بین پایهها در این نوع دار بست، چیزی بین ۲ تا ۲.۵ متر است. تیر افقی چوب بست از شکاف دیوار به بخش انتهای لوله افقی دار بست میرود. این تیر در فاصه ۱.۲ تا ۱.۵ متری قرار میگیرد.
داربست دو طرفه
در داربستهای دو طرفه که به آن دار بست دوبل یا دار بست بنایی هم گفتهمیشود. ردیف اول دار بست در فاصله ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتری دیوار نصب میشود و ردیف دوم در فاصلهی ۱ متری از آن قرار میگیرد. این دار بست معمولاً از جنس چوب است و در جاهایی مثل دیوار سنگی که ایجاد سوراخ برای حمایت از تیر افقی دشوار است استفاده میشود.
داربست بازویی
از داربستهای بازویی که کنسولی هم به آنها گفته میشود، زمانی استفاده میشود که زمین دارای استانداردهای لازم برای برپایی دار بست نیست. برای برپایی این نوع دار بست، سرستونها به دیوار متصل میشوند و پشتیبانی اتصالها توسط همین سرستونها انجام میشود. البته سرستونها را میتوان در کف هم قرار داد.
داربست اسکلتی
این نوع داربست تقریباً مشابه همان دار بست فلزی است که در آن اسکلت دار بست توسط کوپلینگ و قابهای مخصوص بستهمیشود. این نوع دار بستها به صورت آماده در بازار موجود هستند. میتوانید با توجه به ارتفاعی که در نظر دارید آنها را تهیه و تنظیم کنید.
علاوه بر اینها، مدلهای مختلف بستن دار بست شامل دار بست مثلثی، دار بست چکشی ستارهای و دار بست چکشی کاسهای میشود.
اجزای مختلف داربست چیست؟
داربستها از اجزای مختلفی تشکیل شدهاند. مهمترین اجزای یک داربست شامل موارد زیر است:
- ستون داربست: لولهای عمومی که تکیهگاه دار بست است. این لوله بار را به زمین منتقل میکند و به صورت عمود و یا کمی مایل قرار میگیرد.
- لولههای افقی سراسری: مهارکننده طولی دار بست هستند. به عنوان تکیهگاه عمل میکنند. این لولهها، عمود بر ستون دار بست نصب میشوند.
- لولههای زیرتختهای: این لولهها به صورت افقی و بین لولههای افقی سراسری و دیوار نصب میشوند. لولههای زیرتختهای تکیهگاهی برای تختههای سکو هستند.
- شمع مایل: لولهای است که بر روی زمین و یا ساختمان کناری قرار میگیرد و به صورت مایل نصب میشود.
- لولههای مهار: همانطور که از نامشان پیداست، به عنوان مهاری برای جلوگیری از حرکت دار بست استفاده و به صورت قطری بسته میشوند.
- قید: لولهای که دار بست را به قید دیواره درگاهی متصل میکند.
- قید دیواره درگاهی: لولهای که بین دو سطح یکپارچه با دیوارههای پنجره، گوهکوبی میشود. برای مهار دار بست به ساختمان از این قیدها استفاده میشود.
- لولههای عرضی: لولههای عرضی یا دستکهای افقی داربست، بین دو لوله افقی سرتاسری قرار میگیرند.
از دیگر اجزای داربست:
- میله شکافدار اتصال: برای اتصال داخلی دو لوله به هم استفاده میشود.
- پایه مهار: برای استحکام بخشیدن به قید دیوار درگاهی در بین دو لغاز استفاده میشود.
- بست پلهای داربست و صفحه پله: برای ایجاد پله و هم چنین پاگرد در بدنه دار بست برای تسهیل دسترسی و کاهش خطر نصب میشود.
- اتصالات جهت پل زیر سقف: این اتصال به بالای لولههای عمودی نصب میشود. نقش این اتصالات محکم کردن داربست به پلهای زیر سقف است.
- پل: لولهی افقی است که روی لولههای زیرتختهای یک پنجره تکیه میکند. در واقع، پلها تکیهگاه لولههای زیرتختهای میانی هستند.
- بست راست گوشه: این بست که به بست قائمه نیز معروف است، ستون دار بست را به لوله افقی سرتاسری متصل میکند.
- بست گردان: دو لوله را با زاویه مورد نظر به هم متصل میکند. معمولاً برای اتصال یک مهار به ستون یا لوله افقی سراسری به کار میرود.
- بست لوله زیرتختهای: برای اتصال لوله زیرتختهای به لوله افقی سراسری به کار میرود. این نوع اتصال، غیر باربر است.
- بست خاردار: برای اتصال لولههای دو تکه استفاده میشود.
- بست بوشی: سر لولهها را از داخل به هم متصل میکند.
- مهار انتهایی: این بستها به بخش انتهایی لولهها بسته میشوند.
- صفحه زیر ستون: صفحهای که در بخش زیرین ستون قرار دارد. سطح اتکای این صفحه حداقل ۰.۲۲۵ متر مربع است.
- پایه قابل تنظیم: پایهای که به دیواره داخلی پایین دار بست متصل میشود. ارتفاع پایه داربست توسط این بخش قابل تنظیم است.
- توپیهای پلاستیکی: قطعاتی پلاستیکی که شبیه قارچ است و در انتهای لولههای دار بست بسته میشوند تا از افراد در برابر برخورد با سرلولهها محافظت کنند.
نکات ایمنی در هنگام بستن داربست چیست؟
در هنگام بستن داربست بهتر است یک سری نکات را حتماً در نظر داشته باشید:
- از افراد ماهر و آموزشدیده برای نصب دار بست باید استفاده کرد.
- نباید لولهها و گیرههای شکسته را در هنگام بستن دار بست به کار برد.
- از پرتاب لولهها و گیرهها به سمت پایین جداً خودداری شود. ممکن است آسیب جدی به این تجهیزات وارد شود.
- حتماً شخصی که دار بست را میبندد، باید مرتب پایههای دار بست را بررسی کند. توزیع نیرو بین تمام پایهها باید به درستی انجام شود.
- دار بست خوب، داربستی است که پایههای آن در یک خط مستقیم قرار داشته باشند.
- بهتر است بستها به صورت منظم روغنکاری شوند.
- گاهی گیرهها به دلایلی مانند پوسیدگی و یا حتی اتصال نادرست، مقاومت خود را پس از مدتی از دست میدهند و باعث جدا شدن لولهها از هم و در نهایت ریزش دار بست میشوند. برای جلوگیری از این مسئله حتماً از تجهیزات با کیفیت استفاده کنید.
- بازرسیهای دورهای، مثلاً هفتهای یکبار از داربست برای بررسی صحت و سلامت آن را جدی بگیرید. این مسئله خصوصاً در زمانی که طوفان یا زلزلهای اتفاق افتادهاست بسیار حائز اهمیت است.
نکات ایمنی در هنگام استفاده از داربست چیست؟
لازم است تمامی کسانی که از دار بست استفاده میکنند، یک سری نکات ایمنی را رعایت کنند تا از خطر در امان باشند:
- سقوط از ارتفاع، یکی از خطراتی است که تهدیدکنندهی جان کارگران و تمامی اشخاصی است که بر روی دار بست هستند. لازم است تمامی افراد از کمربندهای ایمنی که آنها را به یک لولهی امن متصل میکند، استفاده کنند. این کمربندها باعث میشوند که وقتی فرد سقوط میکند، توسط جلیقهای که به این کمربند متصل است نگه داشته شوند.
- برخورد اشیا و ضربه به سر نیز یکی از اتفاقاتی است که متأسفانه برای بسیاری از استفادهکنندگان از داربست ممکن است، پیش بیاید. برای اینکه از آسیب جدی در امان باشید، حتماً از کلاه ایمنی در هنگام کار استفاده کنید. کلاه ایمنی باید چانهبند نیز داشته باشد.
- یکی دیگر از خطراتی که تهدیدکنندهی جان افراد در هنگام کار بر روی دار بست است، خطر برق گرفتگی است. برای جلوگیری از آسیبهای اینچنینی، حتماً در هنگام کار، افراد باید از دستکشهای عایق استفاده کنند و از خطوط انتقال برق نیز فاصله بگیرند.
ایمنی بیشتر با پوششهای بیمهای
بیمه به هر صورت و شکلی که باشد، کمککننده به جان و مال افراد است. در خصوص دار بست ما میتوانیم از بیمه دار بست استفاده کنیم. در مورد ساختمانسازی هم میتوان از بیمههایی مانند بیمه عملیات ساختمانی برای جبران خسارات وارده به اشخاص ثالث در اجرای عملیات ساختمانی استفاده کرد و هم میتوان از بیمه آتش سوزی برای بیمه کردن ساختمان استفاده کرد. بیمه آتشسوزی ساختمان را در برابر حوادثی مانند: آتشسوزی، صاعقه و انفجار بیمه میکند. البته میتوان از پوششهای دیگر این بیمه که شامل: بیمه زلزله، بیمه سیل، بیمه طوفان و … است نیز استفاده کرد.
برای تهیه انواع بیمههای مختلف از جمله خرید بیمه آتش سوزی میتوانید از سامانه حامی بیمه استفاده کنید.
به طور کلی در این مقاله توضیح دادیم که داربست چیست و چه انواعی دارد. همچنین باید به ایمنی دار بستها هنگام بستن و استفاده توجه ویژهای شود. خصوصا بعد از طوفان و زلزله حتما ایمنی دار بست را چک کنید. اگر همچنان در این باره پرسش یا ابهامی دارید در انتهای همین مطلب برای کارشناسان ما کامنت بگذارید تا پاسخگوی شما باشند.
